Τι αναφέρει η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο έγκυρο περιοδικό Natural Hazards
Μια μελέτη ορόσημο σχετικά τα μετεοτσουνάμι της Ελλαδας δημοσιεύτηκε πρόσφατα από τη Δρα Σεισμολογίας Ιωάννα Τριανταφύλλου, ερευνήτρια στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Σεισμών του Πανεπιστημίου του Τόκυο, και σε αυτήν αναφέρεται με αφορμή τη χθεσινή ημέρα αντιμετώπισης κινδύνου από τσουνάμι, ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος.
Σε ανάρτησή του αναφέρει:
Μπορούν τα μετεωρολογικά φαινόμενα να προκαλέσουν τσουνάμι και μάλιστα καταστροφικά; Η απάντηση είναι θετική. Αλλά την επιστήμη απασχολεί και το πως μπορούμε να διακρίνουμε τα “μετεοτσουνάμι” από τα τσουνάμι που προκαλούν οι σεισμοί.
Για πρώτη φορά δημοσιεύτηκε, στο έγκυρο περιοδικό Natural Hazards, μελέτη ορόσημο για τα μετεοτσουνάμι της Ελλαδας από τη Δρα Σεισμολογίας Ιωάννα Τριανταφύλλου Ερευνήτρια στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Σεισμών του Πανεπιστημίου του Τόκυο, Ιαπωνία.
Οι εικόνες δείχνουν τα παλιρροιογραφήματα στα λιμάνια Καβάλας και Ηρακλείου Κρήτης μετά τον ισχυρό σεισμό της Θεσσαλονίκης (20.6.1978).
Η μελέτη έδειξε ότι δεν επρόκειτο για τσουνάμι λόγω του σεισμού αλλά μετεοτσουνάμι που χρονικά συνέπεσε με το σεισμό. Σπάνιο φαινόμενο. Γιορτάζουμε σήμερα (5η Νοεμβρίου) την ημέρα αντιμετώπισης του κινδύνου από τσουνάμι που καθιερώθηκε το 2016 μετά από πρόταση της Ιαπωνίας.
Σε μια περίληψη της μελέτης αναφέρονται τα εξής:
Η δημιουργία τσουνάμι από σεισμούς είναι γνωστή στην Ελλάδα από την αρχαιότητα έως και σήμερα. Οι μελέτες για τα τσουνάμι περιλαμβάνουν επίσης περιπτώσεις θαλάσσιων διαταραχών που μοιάζουν με τσουνάμι και οι οποίες ενδεχομένως ήταν μετεωροτσουνάμι, λόγω της αμφίβολης σύνδεσής τους με σεισμούς.
Εξετάστηκαν περιγραφικές πληροφορίες και καταγραφές παλιρροιογράφων για μια σειρά δέκα περιπτώσεων, τρεις από τις οποίες συνέβησαν σε ιστορικούς χρόνους και επτά κατά τη διάρκεια της περιόδου καταγραφής με όργανα μετά το 1900.
Οι πηγές τεκμηρίωσης που υποστηρίζουν τις ιστορικές περιπτώσεις εξετάστηκαν ως προς την αξιοπιστία και τη συνέπειά τους.
Οι περιπτώσεις που εξετάστηκαν παρουσιάζουν ποικίλα πρότυπα θαλάσσιων ταλαντώσεων, διάρκειας, γεωγραφικής έκτασης, καθώς και σύμπτωσης ή μη σύμπτωσης με σεισμούς. Γενικά, προκάλεσαν ελαφρές ζημιές σε ορισμένες περιπτώσεις, με εξαίρεση την παλίρροια του 479 π.Χ. στο βορειοδυτικό Αιγαίο, η οποία, σύμφωνα με αναφορές, προκάλεσε τον πνιγμό αρκετών ανθρώπων.
Οι περιπτώσεις ταλαντώσεων μακράς περιόδου που καταγράφηκαν με όργανα και συνέβησαν το 1928, το 1959, το 1961, το 1978 και το 1991 είχαν ως κοινό χαρακτηριστικό ότι καταγράφηκαν σε χωρικές κλίμακες έως ~ 600 km. Από τα αρχεία των παλιρροιογράφων, διατυπώθηκαν εμπειρικοί νόμοι για την εξασθένηση του πλάτους των μετεοτσουνάμι και συγκρίθηκαν με την εξασθένηση των σεισμικών τσουνάμι στην Ελλάδα.
Η διάκριση μεταξύ σεισμικών τσουνάμι και μετεοτσουνάμι βασίστηκε στη χωροχρονική σύμπτωση με ή χωρίς σεισμική δραστηριότητα, στην πιθανή διέγερση των θαλάσσιων ταλαντώσεων από σεισμικά επιφανειακά κύματα Rayleigh μακράς περιόδου, στην ταχεία εξασθένηση των σεισμικών τσουνάμι σε σύγκριση με τα μετεοτσουνάμι, στους τρόπους ταλάντωσης και στις ατμοσφαιρικές διαταραχές.
Τα κριτήρια διάκρισης υποστηρίζουν τη μετεωρολογική προέλευση των εξεταζόμενων φαινομένων που μοιάζουν με τσουνάμι, με εξαίρεση ένα τοπικό σεισμικό κύμα (seiche) που σημειώθηκε μετά από ισχυρό σεισμό στη νότια Κρήτη το 1979.
Μια ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η θαλάσσια ταλάντωση που καταγράφηκε στα λιμάνια του βόρειου και νότιου Αιγαίου και αποδόθηκε σε μια μεσοκλιμακική ατμοσφαιρική διαταραχή που μετακινήθηκε από την Αδριατική προς το Αιγαίο. Το επεισόδιο αυτό συνέπεσε χρονικά με τον ισχυρό σεισμό (Mw = 6,22) στη βόρεια ηπειρωτική Ελλάδα στις 20 Ιουνίου 1978.