Η διεθνής πρωτοβουλία φιλοδοξεί να διασώσει έως και 10 στρέμματα δάσους
Μια σημαντική οικονομική ενίσχυση για την προστασία των τροπικών δασών έρχεται από την Ολλανδία, η οποία δεσμεύτηκε να διαθέσει 500 εκατομμύρια δολάρια σε βάθος δεκαετίας για τη χρηματοδότηση δράσεων διατήρησής τους. Η συγκεκριμένη δέσμευση αποτελεί σημαντική ώθηση για το Tropical Forest Forever Facility (TFFF), έναν διεθνή μηχανισμό που φιλοδοξεί να εξασφαλίσει σταθερή και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση στις χώρες που προστατεύουν τα τροπικά δάση.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της ολλανδικής κυβέρνησης στις 26 Οκτωβρίου, το πρόγραμμα έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην προστασία 800 έως 900 εκατομμυρίων εκταρίων τροπικών δασών, έκταση που αντιστοιχεί περίπου σε 2 έως 2,2 δισεκατομμύρια στρέμματα και είναι σχεδόν 200 φορές μεγαλύτερη από την έκταση της ίδιας της Ολλανδίας.
Στόχος ένα ταμείο 125 δισ. δολαρίων
Μακροπρόθεσμος στόχος του TFFF είναι η δημιουργία ενός επενδυτικού ταμείου ύψους 125 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα χρηματοδοτεί τη διατήρηση των τροπικών δασών σε βάθος χρόνου. Με τη νέα ολλανδική δέσμευση, οι συνολικές υποσχόμενες συνεισφορές ανέρχονται πλέον σε περίπου 7,8 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο μηχανισμός παρουσιάστηκε από τη Βραζιλία τον Νοέμβριο του 2025, στο πλαίσιο της 30ής Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή. Πρόκειται για μια διεθνή συνεργασία ανάμεσα σε τροπικές χώρες που χρειάζονται πόρους για να προστατεύσουν τα δάση τους, επενδυτές και κράτη-δωρητές που επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή και την απώλεια της βιοποικιλότητας.
Στη συνεργασία συμμετέχουν επίσης ο ιδιωτικός τομέας, αυτόχθονες πληθυσμοί και τοπικές κοινότητες, η Παγκόσμια Τράπεζα, επιστήμονες, οικονομολόγοι, ειδικοί στη χρηματοδότηση και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Πώς θα λειτουργεί το χρηματοδοτικό μοντέλο
Το TFFF έχει σχεδιαστεί με βάση το μοντέλο ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου. Κυβερνήσεις και ιδιώτες επενδυτές συνεισφέρουν κεφάλαια, τα οποία επενδύονται, και τα κέρδη που προκύπτουν διανέμονται στις τροπικές χώρες, ώστε να τις ενθαρρύνουν να διατηρούν τα δάση τους όρθια.
Η βασική ιδέα είναι να δημιουργηθεί μια σταθερή πηγή εσόδων για τις χώρες αυτές, ώστε η προστασία των δασών να αποτελεί μια οικονομικά βιώσιμη επιλογή και όχι να υποχωρεί μπροστά σε δραστηριότητες όπως η υλοτομία, η εξόρυξη και η κτηνοτροφία.
Η παρακολούθηση της κατάστασης των δασών θα γίνεται μέσω δορυφορικών εικόνων και επιστημονικών μεθόδων ελέγχου, με στόχο να διασφαλίζεται ότι οι περιοχές που χρηματοδοτούνται προστατεύονται πραγματικά.
Οι επιφυλάξεις για τη βιωσιμότητα του σχεδίου
Παρά τις θετικές αντιδράσεις, το χρηματοδοτικό μοντέλο του TFFF έχει δεχθεί και κριτική. Ο περιβαλλοντικός οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, Μπαρντ Χάρσταντ, εξέφρασε στο Mongabay σοβαρές επιφυλάξεις για τη μακροπρόθεσμη οικονομική βιωσιμότητά του.
Όπως εξήγησε, το σχέδιο βασίζεται στην υπόθεση ότι το ταμείο θα αποφέρει αρκετά κέρδη ώστε να ικανοποιεί τόσο τους επενδυτές όσο και τις χώρες που προστατεύουν τα τροπικά δάση. Ο ίδιος αμφισβητεί κατά πόσο αυτό μπορεί να επιτευχθεί στην πράξη, προειδοποιώντας ότι υπάρχει κίνδυνος οι υποσχόμενοι πόροι να μην καταβληθούν τελικά. Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να υπονομεύσει για πολλά χρόνια τη διάθεση των χωρών να χρηματοδοτούν την προστασία των τροπικών δασών.
Επιπλέον, σημείωσε ότι οι πολιτικές αλλαγές ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο τις δεσμεύσεις των κυβερνήσεων. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στο ενδεχόμενο επιστροφής στην εξουσία ενός πολιτικού όπως ο Ζαΐρ Μπολσονάρου, ο οποίος θα μπορούσε να ανατρέψει προηγούμενες αποφάσεις για την προστασία των δασών.
Ως εναλλακτική προσέγγιση, ο Χάρσταντ πρότεινε τη χρήση ομολόγων συνδεδεμένων με στόχους βιωσιμότητας (Sustainability-Linked Bonds), τα οποία έχουν αξιοποιηθεί στην Ουρουγουάη, συνδέοντας το κόστος δανεισμού με την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων, όπως η διατήρηση χαμηλών επιπέδων αποψίλωσης.
«Σημαντική εξέλιξη για την προστασία των τροπικών δασών»
Παρά τις επιφυλάξεις, η νέα χρηματοδοτική δέσμευση έχει προκαλέσει θετικές αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις. Ο Μεράιν φαν Λέουβεν, διευθυντής Προστασίας της Φύσης στο WWF Ολλανδίας, χαρακτήρισε τη συνεισφορά της χώρας του «σημαντική εξέλιξη για την προστασία των τροπικών δασών σε ολόκληρο τον κόσμο».
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία για τη Βραζιλία, καθώς ανακοινώθηκε μία ημέρα μετά τον δεύτερο γύρο των εκλογών, στον οποίο ο απερχόμενος πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα επικράτησε του αντιπάλου του Φλάβιο Μπολσονάρου. Ο Λούλα έχει δεσμευτεί να τερματίσει την αποψίλωση των δασών έως το 2030, ενώ ο αντίπαλός του είχε δηλώσει ότι δεν θα προχωρούσε στην οριοθέτηση νέων αυτόχθονων εδαφών.
Η δέσμευση των 500 εκατομμυρίων δολαρίων δεν λύνει από μόνη της το πρόβλημα της αποψίλωσης, αποτελεί όμως μια σημαντική οικονομική ώθηση σε μια διεθνή προσπάθεια που φιλοδοξεί να κάνει την προστασία των τροπικών δασών σταθερή προτεραιότητα για τις επόμενες δεκαετίες.