Η υπόθεση, που εξανέμισε τις αποταμιεύσεις εκατοντάδων χιλιάδων επενδυτών στην Τουρκία, εγείρει ερωτήματα για το γιατί οι τουρκικές εποπτικές αρχές δεν παρενέβησαν νωρίτερα, τονίζεται σε δημοσίευμα των βρετανικών FT
Η Τουρκία συνέλαβε τον ιδρυτή επενδυτικής χρηματιστηριακής εταιρείας που βρίσκεται στο επίκεντρο ενός φερόμενου σχήματος Ponzi ύψους 18 δισ. δολαρίων, το οποίο έχει εξανεμίσει τις αποταμιεύσεις εκατοντάδων χιλιάδων επενδυτών και έχει προκαλέσει ερωτήματα για το γιατί οι αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές δεν κινήθηκαν νωρίτερα ώστε να το σταματήσουν, επισημαίνεται σε δημοσίευμα των βρετανικών Financial Times.
Ο Εμρέ Τεζμέν, πρόεδρος της Tera Yatırım, συνελήφθη νωρίς το πρωί της Τετάρτης μαζί με τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας Κερέμ Αλκίν και Εμρέ Αλκίν, σύμφωνα με δημοσιεύματα τουρκικών μέσων ενημέρωσης.
Ο Κερέμ Αλκίν διετέλεσε πρεσβευτής της Τουρκίας στον ΟΟΣΑ από το 2021 έως το 2024 και στο παρελθόν είχε συμμετάσχει στα διοικητικά συμβούλια της κρατικά ελεγχόμενης Halkbank και του τουρκικού κρατικού επενδυτικού ταμείου. Ο αδελφός του, Εμρέ Αλκίν, γνωστός οικονομολόγος, εμφανίζεται συχνά ως σχολιαστής στην τηλεόραση και είναι επίσης πρύτανης του Πανεπιστημίου Topkapı της Κωνσταντινούπολης.
Δύο ακόμη στελέχη προφυλακίστηκαν εν αναμονή της δίκης τους, στο πλαίσιο της έρευνας για διακεκριμένη απάτη και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.
Η έκταση του σκανδάλου έγινε σαφής την περασμένη Τετάρτη, όταν η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας, η SPK, ανακοίνωσε ότι η υπόθεση έχει επηρεάσει περισσότερους από 455.000 επενδυτές, οι οποίοι κατείχαν συμμετοχές σε 131 επενδυτικά κεφάλαια με συνολικά περιουσιακά στοιχεία περίπου 18 δισ. δολαρίων. Τα κεφάλαια αυτά βρίσκονται πλέον σε διαδικασία εκκαθάρισης.
«Θεού θέλοντος, τα απαραίτητα βήματα θα γίνουν σε σύντομο χρονικό διάστημα για την αποκατάσταση των αδικιών», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ, προσθέτοντας ότι ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «παρακολουθεί στενά την έρευνα».
Οι εισαγγελικές αρχές έχουν δεσμεύσει περιουσιακά στοιχεία στελεχών χρηματοοικονομικών εταιρειών που συνδέονται με την υπόθεση και έχουν επιβάλει περιορισμούς στις συναλλαγές των συζύγων και στενών συγγενών τους, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Anadolu.
Καθώς πληθαίνουν τα δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία πρόσωπα που έχουν συνδεθεί με το σκάνδαλο μετέφεραν εκατομμύρια δολάρια σε ελβετικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, οι εισαγγελείς έχουν ζητήσει επίσης στοιχεία για μεταφορές χρημάτων και κρυπτονομισμάτων στο εξωτερικό από το 2024 και μετά.
Η υπόθεση ξεσπά σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τον υπουργό Οικονομικών της Τουρκίας Μεχμέτ Σιμσέκ, ο οποίος έχει επιδιώξει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην οικονομική διαχείριση της Τουρκίας. Μέχρι στιγμής, πάντως, υπάρχουν ελάχιστες ενδείξεις ότι το σκάνδαλο θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ευρύτερη χρηματοπιστωτική κρίση.
Ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης BIST 100 φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί μετά την πτώση κατά 8% που σημείωσε την περασμένη εβδομάδα. Παράλληλα, δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι εγχώριοι επενδυτές, υπό το κράτος πανικού, έσπευσαν να αγοράσουν ξένο νόμισμα ή χρυσό.
Αντίθετα, οι καταθέσεις σε τουρκικές λίρες αυξήθηκαν κατά 12 δισ. δολάρια την εβδομάδα έως τις 15 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον ολοένα και περισσότερο στο γιατί οι εποπτικές αρχές δεν παρενέβησαν νωρίτερα για να αποτρέψουν την κρίση, η οποία ξέσπασε την περασμένη εβδομάδα όταν ορισμένα επενδυτικά κεφάλαια αντιμετώπισαν δυσκολίες στην ικανοποίηση αιτημάτων εξαγοράς από επενδυτές.
Πολλά από τα funds είχαν συγκεντρώσει σημαντικό μέρος των χαρτοφυλακίων τους σε μετοχές χαμηλής ρευστότητας, οι τιμές των οποίων αυξάνονταν απότομα όταν τα ίδια τα κεφάλαια προχωρούσαν σε αγορές τους.
Οι υψηλότερες τιμές των μετοχών ενίσχυαν στη συνέχεια τις αποδόσεις που εμφάνιζαν τα funds, προσελκύοντας νέα επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία χρησιμοποιούνταν για την αγορά των ίδιων ή συναφών μετοχών. Επρόκειτο για έναν αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό, τον οποίο ο Γκιουρλέκ έχει παρομοιάσει με σχήμα Ponzi.
Επιστολή που είχε αποστείλει τον Φεβρουάριο του 2025 ο επικεφαλής εισαγγελέας της Κωνσταντινούπολης προς την SPK και ήρθε αυτή την εβδομάδα στο φως δείχνει ότι οι εισαγγελικές αρχές είχαν ζητήσει να διερευνηθούν ασυνήθιστες χρηματιστηριακές συναλλαγές του Μουχαμέντ Γιαρίζ, του 28χρονου προέδρου της Pusula Portföy, ενός από τα επενδυτικά κεφάλαια που εμπλέκονται πλέον στην υπόθεση.
Ο Ραμαζάν Μπασάκ, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας διερεύνησης χρηματοοικονομικών εγκλημάτων Masak, έχει επίσης δηλώσει ότι είχε προειδοποιήσει επανειλημμένως τις αρχές για ύποπτες συναλλαγές, αλλά οι προειδοποιήσεις του δεν εισακούστηκαν.
Ο Μπασάκ είχε συλληφθεί τον Απρίλιο με την κατηγορία της διάδοσης παραπλανητικών πληροφοριών μέσω δύο αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σε μία από αυτές αμφισβητούσε κατά πόσο ήταν ρεαλιστική η απόδοση ύψους 10.128% που είχε αναφέρει ένα fund.
«Προειδοποιήσαμε τόσες πολλές φορές, αλλά δεν ελήφθη κανένα μέτρο», δήλωσε ο Μπασάκ σε διαδικτυακή συνέντευξη αυτή την εβδομάδα.
«Χωρίς πολιτική και γραφειοκρατική στήριξη από υψηλότερα επίπεδα, η υλοποίηση τέτοιων οργανωμένων επιχειρήσεων απλώς δεν είναι δυνατή», ισχυρίστηκε.
Πηγή: FT