Η Τουρκία δημοσίευσε την Κυριακή στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τα προεδρικά διατάγματα για τη δημιουργία δύο νέων θαλάσσιων πάρκων, στο Βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο
Αγνοώντας τα ελληνικά νησιά, τα δικαιώματά τους και τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, η Τουρκία δημοσίευσε χθες επίσημα τα Προεδρικά Διτάγματα τα οποία φέρουν την υπογραφή Ερντογάν και προβλέπουν τη δημιουργία δύο νέων εθνικών θαλάσσιων πάρκων στο Βόρειο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Μάλιστα, αυτά εκτείνονται πέραν των 6 ναυτικών μιλίων. Η Άγκυρα παρουσιάζει την απόφαση ως πρωτοβουλία για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.
Η Άγκυρα παρουσιάζει τις δύο νέες ζώνες ως μέτρα προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, όμως τα όριά τους ξερπερνούν τα 6 ναυτικά μίλια και επικαλύπτουν περιοχές της μη οριοθετημένης ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Δηλαδή, επικαλύπτουν κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Ενδεικτικό προς αυτό, είναι το δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Daily Sabah η οποία συνδέει την απόφαση με τις πάγιες ελληνοτουρκικές διαφορές για τη θαλάσσια δικαιοδοσία και τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο.
«Για την Τουρκία, πρόκειται απλώς για μια κίνηση προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, όμως τα θαλάσσια πάρκα αποτελούν εδώ και καιρό σημείο αντιπαράθεσης με την Ελλάδα» σημειώνει.
Η εφημερίδα εντάσσει μάλιστα τη δημιουργία των πάρκων στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής της «Γαλάζιας Πατρίδας».
«Η προάσπιση των δικαιωμάτων της στη “Γαλάζια Πατρίδα” είναι κρίσιμη για την Άγκυρα, ιδίως σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς συνεργασίας, ιδιαίτερα μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και της “Ελληνοκυπριακής Διοίκησης”, των οποίων οι θαλάσσιες διεκδικήσεις αντιβαίνουν σε εκείνες της Τουρκίας και άλλων χωρών» αναφέρει το τουρκικό δημοσίευμα.
Σύμφωνα με την παρουσίαση των τουρκικών χαρτών, το ένα πάρκο, που χαρακτηρίζεται ως «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Βορείου Αιγαίου», εκτείνεται από την περιοχή των Δαρδανελίων έως τη Ραιδεστό στη Θάλασσα του Μαρμαρά, εκτείνοντας μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης.
Το δεύτερο αφορά θαλάσσια περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, από το «Φετίγιε της Μούγλας έως το Κας και την Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελόριζο από τη Ρόδο.
Η συγκεκριμένη χωροθέτηση περικλείει και αποκλείει ουσιαστικά ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελόριζο και είναι σοβαρή εξέλιξη διότι κήρυξε θαλάσσιο πάρκο πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή πέραν των 6 μιλίων η Τουρκία.
Και τα δύο θαλάσσια πάρκα επικαλύπτουν πλήρς τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ο οποίος παρουσιάστηκε το 2025 και αναμένεται η επίσημη κατάθεσή του στην αρμόδια διεύθυνση της Ε.Ε.
Η κίνηση αποκτά πρόσθετη σημασία ενόψει της συζήτησης στην τουρκική Εθνοσυνέλευση του νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», που, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, αναμένεται να τεθεί προς συζήτηση τον Οκτώβριο.
Όπως αναφέρει η ίδια τουρκική εφημερίδα Μάιο, η Τουρκία παρουσίασε σχέδια για έναν «Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας», ο οποίος αναμένεται να συζητηθεί στη Βουλή όταν ξεκινήσει η επόμενη νομοθετική περίοδος τον Οκτώβριο.
Η υπόσχεση Τραμπ για τα F-35
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανήλθε στο ζήτημα της απόκτησης των αμερικανικών μαχητικών F-35.
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι έχει λάβει προσωπική δέσμευση από τον Ντόναλντ Τραμπ για το θέμα και εξέφρασε την προσδοκία ότι η αμερικανική πλευρά θα προχωρήσει πλέον στην υλοποίησή της.
Ωστόσο, ο Ερντογάν δεν αναφέρθηκε στο βασικό εμπόδιο που εξακολουθεί να υπάρχει στις σχέσεις Άγκυρας-Ουάσιγκτον για το συγκεκριμένο ζήτημα: τους ρωσικούς S-400 που έχει αποκτήσει η Τουρκία.
Η Άγκυρα μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει σε ενέργεια που να απομακρύνει το συγκεκριμένο οπλικό σύστημα, παρά τις συζητήσεις που έχουν προηγηθεί μεταξύ των δύο πλευρών.
Παράλληλα, στη συνέντευξή του ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε και στη «συμφωνία της Μέκκας», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συμμετοχής. Όπως ανέφερε, μεταξύ των χωρών που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν βρίσκεται και η Αίγυπτος.
Το πάρκο μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης
Το πρώτο πάρκο αφορά το Βόρειο Αιγαίο και, σύμφωνα με τον τουρκικό σχεδιασμό, εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ των ελληνικών νησιών Λήμνου και Σαμοθράκης, με την τουρκική οριοθέτηση να βασίζεται στην πάγια θέση της Άγκυρας περί μέσης γραμμής μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών Ελλάδας και Τουρκίας.
Η συγκεκριμένη επιλογή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η περιοχή βρίσκεται πέραν των υφιστάμενων χωρικών υδάτων και εντός της θαλάσσιας περιοχής την οποία η Ελλάδα θεωρεί τμήμα της μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας της.
Με τον τρόπο αυτό, η Τουρκία αποτυπώνει στους χάρτες που συνοδεύουν το προεδρικό διάταγμα μια διαφορετική αντίληψη για τα θαλάσσια δικαιώματα των ελληνικών νησιών από εκείνη που υποστηρίζει η Αθήνα.
Το πάρκο στην Ανατολική Μεσόγειο
Ακόμη μεγαλύτερο γεωπολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το δεύτερο πάρκο, το οποίο εκτείνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, από την περιοχή του Φετίγιε, στην επαρχία Μούγλων, έως την περιοχή του Κας, στην Αττάλεια.
Η χάραξη που αποτυπώνει η τουρκική πλευρά περιλαμβάνει τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Ρόδου και γύρω από το Καστελόριζο, με αποτέλεσμα το ελληνικό νησί να εμφανίζεται ουσιαστικά περιορισμένο στη ζώνη των υφιστάμενων χωρικών υδάτων του.
Για την Αθήνα, η περιοχή αυτή συνδέεται με ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και τη μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην τουρκική πρωτοβουλία.
Οι τουρκικοί χάρτες αποκτούν έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν περιορίζονται στην απεικόνιση μιας περιβαλλοντικής ζώνης, αλλά αποτυπώνουν παράλληλα τη θέση της Άγκυρας για την κατανομή των θαλάσσιων δικαιωμάτων στην περιοχή.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» πίσω από την περιβαλλοντική πρωτοβουλία
Η επιλογή της Τουρκίας να θεσπίσει τα πάρκα σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία Αθήνα και Άγκυρα εξακολουθούν να διαφωνούν για το εύρος των θαλάσσιων δικαιωμάτων των νησιών, την υφαλοκρηπίδα και την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Στην τουρκική ρητορική, η απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ τουρκικά μέσα ενημέρωσης την παρουσιάζουν ως απάντηση στις ελληνικές κινήσεις.
Η Άγκυρα είχε αντιδράσει προηγουμένως στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ενώ έχει εκφράσει αντιρρήσεις και για την οριοθέτηση θαλάσσιων οικοπέδων νοτίως της Κρήτης.
Ιδιαίτερα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η ελληνική πλευρά έχει ήδη θεσπίσει θαλάσσια πάρκα στο Ιόνιο και στις Νότιες Κυκλάδες. Οι ελληνικές ζώνες, ωστόσο, έχουν σχεδιαστεί εντός των χωρικών υδάτων των νησιών και των νησίδων που περιλαμβάνουν.
Αντίθετα, τα νέα τουρκικά πάρκα εκτείνονται σε θαλάσσιες περιοχές πέραν των χωρικών υδάτων, γεγονός που αποτελεί τη βασική διαφορά μεταξύ των δύο κινήσεων.
Η Άγκυρα προετοιμάζει το επόμενο βήμα
Η χρονική συγκυρία έχει επίσης σημασία. Σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, η θέσπιση των πάρκων συνδέεται με την ευρύτερη στρατηγική της χώρας για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ενώ στην τουρκική Εθνοσυνέλευση αναμένεται να συζητηθεί το επόμενο διάστημα σχετικό νομοθετικό πλαίσιο.
Έτσι, μια πρωτοβουλία που τυπικά αφορά την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος αποκτά ευρύτερη διάσταση, καθώς οι περιοχές που επιλέχθηκαν συμπίπτουν με ζώνες όπου Αθήνα και Άγκυρα έχουν διαφορετικές και αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις.
Το ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο η δημιουργία δύο νέων περιβαλλοντικών ζωνών. Είναι κυρίως ο τρόπος με τον οποίο η Τουρκία αποτυπώνει στους επίσημους χάρτες της τις δικές της αντιλήψεις για τα θαλάσσια δικαιώματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτό είναι που προσδίδει στην τουρκική απόφαση ιδιαίτερο βάρος, καθώς οι χάρτες των δύο προεδρικών διαταγμάτων λειτουργούν ταυτόχρονα ως περιβαλλοντικά εργαλεία και ως αποτύπωση των πάγιων τουρκικών θέσεων στη θαλάσσια διαφορά με την Ελλάδα.