Μία σχεδόν μεταφυσική σκηνή διαδραματίστηκε στη διάρκεια της ανακάλυψης
Σαν ανακάλυψη βγαλμένη από τις ταινίες του Ιντιάνα Τζόουνς.
Για δύο χιλιετίες, οι επισκέπτες στο θρυλικό Θησαυροφυλάκιο της Πέτρας κοιτούσαν την πρόσοψη μήκους 40 μέτρων, λαξευμένη από ροζ-κόκκινο ψαμμίτη από χέρια Ναβαταίων.
Αυτό που βρισκόταν από κάτω παρέμεινε κρυμμένο μέχρι τον Αύγουστο του 2024, όταν μια ομάδα αρχαιολόγων ανακάλυψε έναν σφραγισμένο ταφικό θάλαμο με 12 πλήρεις σκελετούς μέσα.
Μια κοινή ιορδανο-αμερικανική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ Pearce Paul Creasman του Αμερικανικού Κέντρου Ερευνών, έσκαψε κάτω από τη δεξιά πλευρά του Θησαυροφυλακίου και χτύπησε έναν ταφικό θάλαμο γεμάτο με άθικτα λείψανα και κτερίσματα. Το επεισόδιο προβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2024 στην πρεμιέρα της σεζόν του Discovery Channel’s Expedition Unknown.
Οι τάφοι της Πέτρας, παρ’ όλο το μεγαλείο τους, βρίσκονταν σχεδόν πάντα άδειοι.
Η αρχική ανασκαφή ξεκίνησε με μια υποψία και μια σειρά από εικόνες ραντάρ σε κλίμακα του γκρι. Το 2003, οι ανασκαφείς αποκάλυψαν αρκετούς τάφους, αλλά το έργο σταμάτησε λόγω ελλείψεων χρηματοδότησης και των εγκρίσεων που απαιτούνταν για να σκάψουν σε ένα από τα πιο προστατευόμενα μνημεία της Ιορδανίας.
Το 2024 επανήλθαν και βάσει των στοιχείων η κυβέρνηση της Ιορδανίας χορήγησε άδεια εκσκαφής.
Αυτό που βγήκε από αυτή την άμμο ήταν ένας ορθογώνιος θάλαμος λαξευμένος στον βράχο κάτω από το Θησαυροφυλάκιο. Μέσα βρίσκονταν 12 σκελετοί, όλοι αρθρωτοί, κάθε οστό ακουμπούσε στην αρχική του θέση. Στην αρχαιολογία, η άρθρωση είναι ένα ισχυρό σήμα. Σημαίνει ότι οι νεκροί αναπαύονταν με προσοχή και ότι κανείς δεν επέστρεψε αργότερα για να λεηλατήσει τον τάφο. «Οι ταφές σε αυτόν τον τάφο είναι αρθρωτές, επομένως αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιο», είπε ο Creasman στους δημοσιογράφους.
Γύρω από τα σώματα, η ομάδα κατέγραψε χάλκινα εργαλεία, σιδερένια αντικείμενα και κεραμικά αγγεία διαφόρων μεγεθών. Το πιο εντυπωσιακό αντικείμενο κάθισε στα χέρια ενός σκελετού: ένα κεραμικό κύπελλο.
Για το πλήρωμα που στεκόταν σε έναν θάλαμο ακριβώς κάτω από την πρόσοψη που το Χόλιγουντ έκανε τον τόπο ανάπαυσης του Αγίου Δισκοπότηρου, η ομοιότητα ήταν αλλόκοτη. Η ταινία του 1989 Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η Τελευταία Σταυροφορία είχε μετατρέψει το Θησαυροφυλάκιο στον φανταστικό ναό του Δισκοπότηρου. Τώρα, 35 χρόνια αργότερα, ένα πραγματικό κύπελλο εμφανίστηκε σε έναν πραγματικό τάφο στην ίδια ακριβώς τοποθεσία.
«Ήταν πραγματικά αυτή η φοβερή στιγμή της ιστορίας που μιμείται την τέχνη», είπε ο Γκέιτς. Μεταγενέστερη ανάλυση δρόσισε την κινηματογραφική συγκίνηση. Το κύπελλο ήταν το σπασμένο επάνω τμήμα μιας κανάτας, ένα οικιακό αντικείμενο που επαναχρησιμοποιήθηκε ως ταφική προσφορά. Η χρονολόγησή του ευθυγραμμίζεται με τον πρώτο αιώνα π.Χ., όταν πιθανότατα σκαλίστηκε το Θησαυροφυλάκιο.
Τα οστά έλεγαν μια πιο σκληρή ιστορία. Οι πορώδεις τοίχοι από ψαμμίτη αφήνουν την υγρασία να εισχωρήσει στον θάλαμο για αιώνες. Σε συνδυασμό με τις εποχιακές πλημμύρες της Πέτρας, η υγρασία είχε επικαλύψει αρκετούς σκελετούς με μούχλα. Οποιοδήποτε οργανικό υλικό, λινά περιτυλίγματα, δέρμα, ξύλινες χάντρες, πιθανότατα είχε διαλυθεί εδώ και πολύ καιρό. Αυτό που επέζησε ήταν μέταλλο, ψημένος πηλός και αρκετό οστό για να δώσει μια ιστορία, εάν η εργαστηριακή εργασία μπορεί να το εξαγάγει.
Ένας Ιορδανός φρουρός της φυλής των Βεδουίνων στέκεται μπροστά από το Αλ Καζνέ (Al Khazneh), που στα αραβικά σημαίνει «Θησαυροφυλάκιο», την πιο εντυπωσιακή από τις πολλές προσόψεις που έχουν λαξευτεί στα βουνά, στην αρχαία πόλη της Πέτρας, στην Ιορδανία (2014)
AP/Mohammad Hannon
Μια Αυτοκρατορία της Ερήμου Χτισμένη στο Νερό και το Εμπόριο
Η Πέτρα βρίσκεται σε μια ξηρή λεκάνη στη νότια Ιορδανία.
Το βασίλειο των Ναβαταίων ανέβηκε στην εξουσία μεταξύ του τέταρτου αιώνα π.Χ. και του 106 μ.Χ. ελέγχοντας τις διαδρομές των καραβανιών που μετέφεραν λιβάνι, μύρο και μπαχαρικά από την Αραβία στη Μεσόγειο.
Για να υποστηρίξουν μια πρωτεύουσα περίπου 30.000 κατοίκων σε μια κοιλάδα σχεδόν χωρίς βροχή, οι Ναβαταίοι έχτισαν ένα δίκτυο φραγμάτων, καναλιών και δεξαμενών που εξακολουθεί να προκαλεί μελέτη σήμερα.
Η αρχιτεκτονική της πόλης δείχνει το ίδιο μείγμα φιλοδοξίας και δεξιοτήτων. Ναοί, τάφοι και θέατρα ήταν λαξευμένοι κατευθείαν σε βράχους, με τις προσόψεις τους να συνδυάζουν ελληνιστικούς κίονες με τοπικά μοτίβα.
Η UNESCO ανέφερε την «Εξαιρετική Παγκόσμια Αξία» της τοποθεσίας όταν έγραψε την Πέτρα ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1985. Δύο δεκαετίες αργότερα, μια παγκόσμια δημοσκόπηση το τοποθέτησε μεταξύ των Νέων Επτά Θαυμάτων του Κόσμου, μαζί με το Σινικό Τείχος της Κίνας, το Μάτσου Πίτσου και το Κολοσσαίο, όπως καταγράφηκε από την Britannica.
Ωστόσο, παρ’ όλη τη φήμη της, η Πέτρα κρατά τα μυστικά της. Οι Ναβαταίοι δεν άφησαν πίσω τους μακροσκελή γραπτά αρχεία. Οι ταφικές πρακτικές και η κοινωνική δομή τους έχουν συνδυαστεί από ελληνικές και ρωμαϊκές αναφορές και από φυσικά στοιχεία που εξακολουθούν να αναδύονται από το έδαφος. Το ίδιο το Θησαυροφυλάκιο παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα. Πολλοί μελετητές πιστεύουν ότι χρησίμευε ως βασιλικό μαυσωλείο, αλλά καμία επιγραφή δεν το επιβεβαιώνει. Το όνομά του προέρχεται από έναν τοπικό μύθο ότι ο θησαυρός ενός φαραώ βρισκόταν κρυμμένος στην τεφροδόχο που ήταν σκαλισμένη στην κορυφή του, μια ιστορία που προσελκύει ένα εκατομμύριο επισκέπτες το χρόνο.