Η εμβληματική Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα φέρνει τον κόσμο της στην Ελλάδα ζητώντας την άμεση επικοινωνία με το κοινό
Μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης τέχνης, η Barbara Kruger, «μετακομίζει» στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), με την πρώτη ατομική της έκθεση στην Ελλάδα.
Η Barbara Kruger γεννήθηκε το 1945 στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ και σήμερα ζει και εργάζεται μεταξύ Λος Άντζελες και Νέας Υόρκης. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε κορυφαία μουσεία και ιδρύματα διεθνώς, όπως το Museum of Modern Art και το Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη, την Tate Modern στο Λονδίνο και το Centre Pompidou στο Παρίσι.
Μέσα από ένα ευρύ φάσμα μέσων -από εικαστικές συνθέσεις έως βίντεο και μεγάλες εγκαταστάσεις σε δημόσιους χώρους- αναπτύσσει μια άμεση και συχνά αιχμηρή γλώσσα, επιδιώκοντας διάλογο με το κοινό γύρω από τον ρόλο του ατόμου στη σύγχρονη κοινωνία.
‘Εργο της Barbara Kruger «Your Body is a battlegraound» (1989)
Η πρώτη της ατομική έκθεση στη Ελλάδα, «Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση) – Untitled (Pride and Contempt)» εγκαινιάστηκε στις 28 Απριλίου 2026 και φιλοξενείται στο ΚΠΙΣΝ έως την 1η Νοεμβρίου 2026.
Η Barbara Kruger
Τι θέλει να πει πραγματικά; Και πώς πρέπει να αντιμετωπίσει κανείς το έργο της;
Η Kruger σχολιάζει με κριτική ματιά τη σύγχρονη κουλτούρα, συνδυάζοντας την εικόνα με τον γραπτό λόγο, σε έργα που απευθύνονται άμεσα στο κοινό.
Αυτό που επιδιώκει δεν είναι απλώς να μεταδώσει ένα μήνυμα, αλλά να προκαλέσει τον θεατή να σκεφτεί και να πάρει θέση. Θέλει το έργο της να λειτουργεί ως αφετηρία διαλόγου, να ευαισθητοποιεί και να αφυπνίζει.
Για να το πετύχει, χρησιμοποιεί έναν έντονα αναγνωρίσιμο οπτικό κώδικα: μεγάλα, «φωνάζοντα» γράμματα, που θυμίζουν συνθήματα από διαδηλώσεις ή γκράφιτι, σαν λέξεις που απαιτούν να ακουστούν στον δημόσιο χώρο.
Αν και έχει συνδεθεί κυρίως με το κόκκινο, το λευκό και το μαύρο, από το 2007 εντάσσει και το πράσινο, ιδιαίτερα σε έργα που τοποθετούνται σε εξωτερικούς χώρους, όπως στην Εσπλανάδα του ΚΠΙΣΝ. Το αποτέλεσμα είναι φράσεις με έντονη οπτική δύναμη, που μοιάζουν με πλακάτ και τραβούν αμέσως την προσοχή.
Οπότε τι έχουμε; Μεγάλα, έντονα γράμματα, σαν συνθήματα σε πλακάτ πορείας, πράσινο χρώμα που ξεχωρίζει στον δημόσιο χώρο και… δίπολα. Νοηματικά δίπολα, οξύμωρες δηλώσεις που δεν αφήνουν τον θεατή αδιάφορο, αλλά τον αναγκάζουν να σταθεί, να απορήσει και τελικά να αναρωτηθεί.
«Πρόσεχε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση»
Πυρήνα της έκθεσης αποτελεί μία εντυπωσιακή τοιχογραφία μήκους 90 μέτρων στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Σε αυτήν δεσπόζει η φράση: «ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ Η ΠΕΡΗΦΑΝΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΗ»
Στην απέναντι πλευρά του Καναλιού του ΚΠΙΣΝ, κατά μήκος της Εσπλανάδας, μεγάλες μεταλλικές κατασκευές ξεπροβάλλουν ανάμεσα στα δέντρα, μεταφέροντας τολμηρά και προκλητικά μηνύματα. Η εγκατάσταση μετατρέπει τον δημόσιο χώρο σε πεδίο διαλόγου και σκέψης.
«Πρόσεξε τη στιγμή που η περηφάνια γίνεται περιφρόνηση»
Γιάννης Κουσκούτης
Η τέχνη ως πολιτικό και κοινωνικό σχόλιο
Η άμεση απεύθυνση στο κοινό αποτελεί βασικό στοιχείο της δουλειάς της Kruger. Με μια πορεία που ξεπερνά τις πέντε δεκαετίες, έχει διαμορφώσει ένα αναγνωρίσιμο ύφος που διερευνά:
- τις ιεραρχίες της εξουσίας
- τον καταναλωτισμό
- την έννοια της αλήθειας
- την κοινωνική ευθύνη
Επηρεασμένη από το υπόβαθρό της στη γραφιστική, χρησιμοποιεί τον λόγο και το design ως εργαλεία κριτικής, μετατρέποντας τις λέξεις σε εικόνες με έντονο πολιτικό φορτίο.
Έργα στα ελληνικά και ανοιχτά σε ερμηνείες
Η έκθεση, σε επιμέλεια της Κατερίνας Σταθοπούλου, παρουσιάζει για πρώτη φορά τα έργα της Kruger στην ελληνική γλώσσα – μεταφρασμένες από τον Νικόλα Γιατρομανωλάκη – δημιουργώντας έναν άμεσο διάλογο με το κοινό. Φράσεις όπως:
- «ΤΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟ»
- «Ο ΠΡΩΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ»
- «ΟΛΑ ΕΠΙΤΡΕΠΟΝΤΑΙ»
παραμένουν σκόπιμα ανοιχτές, επιτρέποντας πολλαπλές αναγνώσεις, ανάλογα με τη συγκυρία και τα προσωπικά βιώματα κάθε θεατή.
«Άτιτλο», Barbara Kruger
Γιάννης Κουσκούτης
Αντανάκλαση της σύγχρονης Ευρώπης
Με έντονες χρωματικές αντιθέσεις και τη χρήση του πράσινου χρώματος – εναρμονισμένο με το πράσινο της Εσπλανάδα – αλλά και τη χαρακτηριστική αισθητική, τα έργα σχολιάζουν το σημερινό κοινωνικοπολιτικό τοπίο της Ευρώπης: την πόλωση, την άνοδο ακραίων ιδεολογιών και την αβεβαιότητα που προκαλούν οι οικονομικές, μεταναστευτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ο θεατής καλείτια να επαναπροσδιορίσει τη θέση του στον δημόσιο χώρο και την κοινωνία, θέτοντας στο επίκεντρο το ερώτημα: ποιος έχει φωνή- και πώς τη χρησιμοποιεί.
Η τέχνη μέσα στην καθημερινότητα
Τα έργα, εγκατεστημένα στον υπαίθριο χώρο του ΚΠΙΣΝ, ενσωματώνονται στο αρχιτεκτονικό τοπίο και συνομιλούν με την καθημερινή κίνηση των επισκεπτών. Η τέχνη παύει να είναι αποκομμένη και γίνεται μέρος της εμπειρίας της πόλης.
Με αφορμή την έκθεση, υλοποιείται ένα πλούσιο πρόγραμμα παράλληλων δράσεων, που περιλαμβάνει:
- εργαστήρια
- εκπαιδευτικά και σχολικά προγράμματα
- συμπεριληπτικές ξεναγήσεις
Οι δράσεις απευθύνονται σε παιδιά και ενήλικες και θα διαρκέσουν έως τον Νοέμβριο, με στόχο να φέρουν το κοινό πιο κοντά στη σύγχρονη τέχνη και στις θεματικές της Kruger.
Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε ήδη με μεγάλη επιτυχία preview της έκθεσης για το Συμβούλιο Νέων του ΚΠΙΣΝ, καθώς και για μαθητές και μαθήτριες σχολείων.
Ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα των παράλληλων δράσεων:
Εκπαιδευτικό Εργαστήριο: Η εικόνα σε διαπραγμάτευση
Ασκήσεις στη διαλεκτική της εικόνας και του λόγου με αφορμή την έκθεση της Barbara Kruger
Τρίτη 26 Μαΐου 2026
Τρίτη 16 Ιουνίου 2026
Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026
18.30 – 20.30
Για ενήλικες και έφηβους από 15 ετών και άνω
Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας
H δημιουργική ομάδα bend, η οποία επιμελήθηκε την οπτική ταυτότητα της έκθεσης, θα πραγματοποιήσει τρία εργαστήρια, καθένα εμπνευσμένο από διαφορετικές θεματικές και καλλιτεχνικές πρακτικές της εμβληματικής Αμερικανίδας καλλιτέχνιδας. Με αφετηρία τη δυναμική της Kruger να αποδομεί εικόνες, εξουσιαστικούς κώδικες και μηχανισμούς παραγωγής νοήματος, το εργαστήριο θα εξερευνήσει τις μεθόδους με τις οποίες οι διαφημίσεις και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαμορφώνουν την ταυτότητα και την κοινωνία μας.
Σχεδιασμός-Yλοποίηση: bend
Λέσχη Ακρόασης
Barbara Kruger: Untitled (Pride and Contempt)
Ένας παράλληλος άξονας πρόσληψης των έργων της Barbara Kruger
Πέμπτη 07 Μαΐου 2026
Πέμπτη 18 Ιουνίου 2026
Πέμπτη 09 Ιουλίου 2026
Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2026
19.30 – 21.30
Για ενήλικες
Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας
Ο Γιώργος Φλωράκης, ραδιοφωνικός παραγωγός και εμπνευστής της Λέσχης Ακρόασης, παίρνει αφορμή από τέσσερα έργα της Barbara Kruger και «ξεδιπλώνει» τέσσερις βραδιές γεμάτες μουσική και ζωηρές συζητήσεις στην Εσπλανάδα του ΚΠΙΣΝ, δημιουργώντας μια πολυαισθητηριακή εμπειρία που λειτουργεί ως ένας δεύτερος -παράλληλος- άξονας πρόσληψης των έργων και της ελευθεριακής αισθητικής της Kruger.
ΕΙΚΟΝΑ VS ΛΟΓΟΣ: Εργαστήρια Οπτικού Ακτιβισμού με αφορμή την έκθεση της Barbara Kruger
Τρίτη 05 Μαΐου 2026
Τρίτη 09 Ιουνίου 2026
Τρίτη 07 Ιουλίου 2026
Τρίτη 08 Σεπτεμβρίου 2026
18.30-20.30
Για ενήλικες
Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας
Ένα παράλληλο πρόγραμμα εικαστικών εργαστηρίων που εξερευνά μέσα από διαφορετικές καλλιτεχνικές πρακτικές την ιστορική διαδρομή του πολύπλευρου έργου της Kruger και τη σημασία του στην εδραίωση της τέχνης ως μέσο ακτιβισμού, πολιτικής κριτικής και κοινωνικής παρέμβασης. Καθένα από τα τέσσερα εργαστήρια εστιάζει σε διαφορετικές θεματικές και τεχνικές υλοποίησης και τα έργα που θα δημιουργηθούν θα εκτεθούν σε μια συλλογική παρουσίαση, στη λήξη της έκθεσης, συγκροτώντας μια ενιαία, πολυφωνική συλλογή, αποτύπωμα της κοινής δημιουργικής διαδικασίας γύρω από το έργο της.
Σχεδιασμός – Υλοποίηση: Ράνια Μπέλλου, εικαστικός
Βοηθός εργαστηρίου: Βασιλική Κουρουπάκη, εικαστικός
Εικαστικά Εργαστήρια για παιδιά
Λέξεις και εικόνες: Η φωνή μου σε αφίσα
Σάββατο 16 Μαΐου 2026
Σάββατο 04 Ιουλίου 2026
Μεταξοτυπία για παιδιά: εκτυπώσεις με αποτύπωμα
Σάββατο 06 Ιουνίου 2026
Σάββατο 05 Σεπτεμβρίου 2026
18.30-20.30
Για παιδιά 7-11 ετών
Ελεύθερη είσοδος με σειρά προτεραιότητας
Τέσσερα εκπαιδευτικά εργαστήρια για παιδιά που εμβαθύνουν μέσα από εικαστικές δραστηριότητες στις πολύπλευρες καλλιτεχνικές πρακτικές της Kruger, αναδεικνύοντας την τέχνη ως εργαλείο αυτοέκφρασης και ενδυνάμωσης.
Σχεδιασμός-Yλοποίηση: Βίβιαν Εμμανουηλίδου, εικαστικός
Συμπεριληπτικές ξεναγήσεις στην έκθεση
Θα πραγματοποιηθούν προσβάσιμες ξεναγήσεις με ακουστική περιγραφή και χρήση απτικών εργαλείων για επισκέπτες με και χωρίς αναπηρία σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν σύντομα.
Εισηγήτρια: Καλλιόπη Γκίκα, Σύμβουλος Προσβασιμότητας-Οδηγός έργων τέχνης για άτομα με προβλήματα όρασης.
Σχολικά Προγράμματα
Οι μαθητές και μαθήτριες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα έχουν την ευκαιρία, από τον Σεπτέμβριο, να παρακολουθήσουν ένα σχολικό πρόγραμμα εμπνευσμένο από την έκθεση και ειδικά σχεδιασμένο για την κάθε βαθμίδα, με βασική επιδίωξη να προσεγγίσουν ουσιαστικά το έργο της Kruger και τις έννοιες που το διατρέχουν, καλλιεργώντας, ταυτόχρονα, την εξοικείωσή τους με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία.
Barbara Kruger | Βιογραφικό Σημείωμα
Η Barbara Kruger γεννήθηκε το 1945 στο Νιου Τζέρσεϊ των ΗΠΑ και σήμερα ζει και εργάζεται στο Λος Άντζελες και τη Νέα Υόρκη. Το έργο της έχει παρουσιαστεί σε κορυφαία μουσεία και ιδρύματα παγκοσμίως, μεταξύ άλλων στο Museum of Modern Art και το Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη, την Tate Modern στο Λονδίνο, το Centre Pompidou στο Παρίσι, και το Museum of Contemporary Art στο Λος Άντζελες. Η Kruger κατάφερνει πάντα να βρίσκει νέους τρόπους να προσεγγίσει το κοινό, χρησιμοποιώντας από τα παραδοσιακά εικαστικά μέσα έως πολύπλοκα βίντεο, ηχητικά έργα και τεράστιες αρχιτεκτονικές εγκαταστάσεις σε δημόσιους χώρους. Τα έργα της μπορεί να εμφανίζονται σε περιοδικά και εφημερίδες, T-shirts, αφίσες, τσάντες, οθόνες LED, υπαίθριες πινακίδες σε λεωφορεία και σιδηροδρομικούς σταθμούς, καθώς και σε προσόψεις κτιρίων. Μέσα από άμεση και συχνά αιχμηρή γλώσσα, η Kruger επιδιώκει έναν ενεργό διάλογο με το κοινό, θέτοντας στο επίκεντρο τον ρόλο του ατόμου στον δημόσιο χώρο και στη σύγχρονη κοινωνία.
INFO
Barbara Kruger
Άτιτλο (Περηφάνια και Περιφρόνηση) – Untitled (Pride and Contempt)
Έκθεση στον δημόσιο χώρο του ΚΠΙΣΝ
Λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα
28 Απριλίου – 1 Νοεμβρίου 2026
Είσοδος ελεύθερη
Συντελεστές
Επιμέλεια έκθεσης
Κατερίνα Σταθοπούλου
Μετάφραση έργων στα ελληνικά
Νικόλας Γιατρομανωλάκης
Τεχνικός συντονισμός, ΚΠΙΣΝ
Ρούλα Κόκκοτα
Συντονισμός παραγωγής, ΚΠΙΣΝ
Χριστίνα Μαγειρία
Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) υποστηρίζει με δωρεά του την πλειονότητα των εκδηλώσεων του ΚΠΙΣΝ.
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα του KΠΙΣΝ snfcc.org καθώς και στις σελίδες του στα social media @SNFCC.
Το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) είναι ένας διεθνούς εμβέλειας, περιβαλλοντικά βιώσιμος δημόσιος χώρος έκφρασης, πολιτισμού και ψυχαγωγίας που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία και αποκλειστική δωρεά από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Σχεδιασμένο από τον Ιταλό αρχιτέκτονα Renzo Piano και το RPBW, παραδόθηκε στην Ελληνική Πολιτεία και τους πολίτες τον Φεβρουάριο του 2017. Περιλαμβάνει τις νέες κεντρικές εγκαταστάσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, καθώς και το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος. Μέσα από τη συνεχή υποστήριξη του ΙΣΝ, το ΚΠΙΣΝ συνεχίζει να επιτελεί τον ρόλο του ως ένας χώρος ανοιχτός και προσβάσιμος σε όλους. Από τη σύλληψη της ιδέας έως και τον Φεβρουάριο του 2026, το ΙΣΝ θα έχει διαθέσει στο ΚΠΙΣΝ συνολικά €633 εκατομμύρια ($764 εκατομμύρια).
Επιπλέον πληροφορίες για το ΚΠΙΣΝ:
- To τρέχον ωράριο λειτουργίας είναι:
Πάρκο Σταύρος Νιάρχος: καθημερινά 06.00-00.00
Κεντρική Υποδοχή: καθημερινά 09.00-21.00
- Σε όλους τους χώρους του ΚΠΙΣΝ διατίθεται δωρεάν WiFi: SNFCC-FREE-WIFI.
- Εντός του ΚΠΙΣΝ λειτουργεί parking, χωρητικότητας 1000 θέσεων. Για περισσότερες πληροφορίες καθώς και για τον τιμοκατάλογο επισκεφθείτε το SNFCC.org.
- Οι χώροι του ΚΠΙΣΝ, συμπεριλαμβανομένου του parking, είναι προσβάσιμοι σε ΑμεΑ και αμαξίδια.
- Στους χώρους του ΚΠΙΣΝ λειτουργούν σημεία εστίασης στην Αγορά, στον Φάρο, στο Κανάλι και στο Πάρκο Σταύρος Νιάρχος.
- Στο 5ο επίπεδο του κτιρίου της ΕΛΣ λειτουργεί το βραβευμένο -με δύο MICHELIN Αστέρια και ένα MICHELIN Green Αστέρι για τη Βιώσιμη Γαστρονομία- εστιατόριο DELTA.
- Στο ΚΠΙΣΝ λειτουργεί το SNFCC Store με μία μεγάλη και διαρκώς εξελισσόμενη συλλογή από χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα.
- Το ΚΠΙΣΝ κατέκτησε την πλατινένια Πιστοποίηση LEED ως Πράσινο Κτίριο, την υψηλότερη δυνατή διάκριση για περιβαλλοντικά και βιώσιμα κτίρια. Το σύστημα παρέχει πιστοποίηση ότι ένα κτίριο έχει σχεδιαστεί και κατασκευαστεί με βάση τις αρχές της αειφόρου δόμησης, με περιβαλλοντικά καινοτόμες πρακτικές αποσκοπώντας στην εξοικονόμηση ενέργειας, την ορθολογική χρήση του νερού, τη μείωση των εκπομπών CO2, τη βελτίωση της ποιότητας του εσωτερικού περιβάλλοντος, την ορθολογική διαχείριση των πόρων και την αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους. Η πλατινένια πιστοποίηση του ΚΠΙΣΝ αποτελεί την πρώτη διάκριση αυτού του είδους για πολιτιστικό έργο τέτοιας κλίμακας στην Ελλάδα και την Ευρώπη.