Καμπανάκι Ινστιτούτου Τσίπρα για data centers: Οι 5 λύσεις που προτέινονται

Τι αναφέρει το Ινστιτούτο του πρώην πρωθυπουργού για τα data centers

Ολοκληρωμένη μελέτη για τα υπολογιστικά κέντρα (data centers) δημοσιεύει σήμερα το Ινστιτούτο Τσίπρα αναδεικνύοντας ένα κρίσιμο κενό στη δημόσια πολιτική που εφαρμόζεται.

Όπως αναφέρει το Ινστιτούτο, ενώ οι ήδη ανακοινωθείσες επενδύσεις σε data centers αναμένεται να καταναλώνουν ενέργεια ισοδύναμη με το ένα τρίτο των ελληνικών νοικοκυριών, η χώρα εξακολουθεί να στερείται εθνικού σχεδίου.

«Η σημερινή πολιτική άνευ όρων προσέλκυσης εκθέτει την Ελλάδα σε κινδύνους τεχνολογικής εξάρτησης, ενεργειακής πίεσης, υδατικής ανεπάρκειας και γεωπολιτικού εκβιασμού. Στην Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε με πλειοψηφία 471-68 υπέρ της τεχνολογικής κυριαρχίας, και πολλές χώρες αναπτύσσουν ήδη σχήματα κυρίαρχου υπολογιστικού νέφους. Η Ελλάδα, αναπτύσσοντας υποδομές χωρίς ρήτρες κυριαρχίας, κινδυνεύει να βρεθεί εκτεθειμένη», αναφέρει η έρευνα.

Τα προβλήματα

Το Ινστιτούτου αναφέρει ότι η αγορά έχει δεκαπλασιαστεί σε ισχύ (από 5 MW σε 50 MW, με προοπτική τα 120 MW), με επενδύσεις από Microsoft, Google και Digital Realty. Αν συνυπολογιστούν οι ανακοινωθείσες επενδύσεις στο σύνολό τους, η αναμενόμενη κατανάλωση αντιστοιχεί στο ένα τρίτο της ενέργειας που καταναλώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, ήτοι περίπου 7% της σημερινής συνολικής κατανάλωσης της χώρας.

Τα προβλήματα που προκαλεί η άνευ όρων προσέλκυση data centers είναι τα εξής, σύμφωνα πάντα με τη μελέτη του Ινστιτούτου:

• Χαμηλή καθαρή ανταποδοτικότητα: Με ταχείες διαδικασίες και ειδικά καθεστώτα, το κράτος παραχωρεί γη, ενεργειακή χωρητικότητα, πρόσβαση σε δίκτυα και φυσικούς πόρους, λαμβάνοντας περιορισμένες θέσεις εργασίας και αβέβαια φορολογικά έσοδα λόγω φορολογικών κινήτρων1.
• Συγκέντρωση και χωροταξική πίεση: Η μεγάλη πλειονότητα των εγκαταστάσεων συγκεντρώνεται στην Αττική (Παιανία, Κορωπί, Μεταμόρφωση, Άγιος Στέφανος, Μαρούσι, Σπάτα), επιβαρύνοντας ένα ήδη κορεσμένο ενεργειακό δίκτυο και αυξάνοντας την πίεση σε υδατικούς και περιβαλλοντικούς πόρους.
• Ενεργειακή και υδατική ένταση: Τα data centers είναι υποδομές συνεχούς λειτουργίας υψηλής ενεργειακής έντασης. Η επιλογή τεχνολογιών ψύξης μεταβάλλει τη σχέση ενέργειας–νερού, μεταφέροντας συχνά το περιβαλλοντικό βάρος από το ένα σύστημα στο άλλο.
• Έλλειψη εθνικού σχεδιασμού: Η αξιολόγηση γίνεται αποσπασματικά ανά έργο, χωρίς ενιαία εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων σε ενέργεια, νερό, γη και δίκτυα. Παράλληλα, μικρότερες μονάδες υπάγονται σε ελαφρύτερα καθεστώτα αδειοδότησης, περιορίζοντας τον ουσιαστικό έλεγχο.

Στον δημόσιο τομέα οι δημόσιες πρωτοβουλίες (υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» στο Λαύριο, Hellenic AI Factory, σχεδιαζόμενος υπερυπολογιστής στη Δ. Μακεδονία) αναπτύσσονται ως μεμονωμένες νησίδες, χωρίς ενιαία εθνική αρχιτεκτονική διαχείρισης και κατανομής πόρων. Χωρίς ρητές ρήτρες δημόσιου συμφέροντος και ενιαίο εθνικό συντονισμό, υπάρχει κίνδυνος λειτουργικής ιδιωτικοποίησης μιας κατεξο χήν δημόσιας υποδομής. Οι δημόσιες υπολογιστικές υποδομές δεν μπορούν να λειτουργήσουν απομονωμένα από το δίκτυο που τις συνδέει με το κράτος.

Οι προτάσεις

Η μελέτη προτείνει τη μεταστροφή του ρόλου της Ελλάδας: από «πρόθυμο οικοδεσπότη» σε ενεργό ρυθμιστή και στρατηγικό επενδυτή.

Το ινστιτούτο προτείνει 5 άμεσα μέτρα ώστε να ελεχθεί η είσοδος των data centers στην Ελλάδα:

1. Εκπόνηση Εθνικού Σχεδίου Υπολογιστικής Ισχύος με τρία σενάρια ανάπτυξης για το 2030, σε σύνδεση με τον ενεργειακό, χωροταξικό και βιομηχανικό σχεδιασμό της χώρας.
2. Θεσμοθέτηση Ρητρών Εθνικής Ωφέλειας, που περιλαμβάνουν Εθνικό Αποθεματικό Υπολογιστικής Ισχύος (10-15% της ισχύος κάθε κέντρου σε GPU-hours για πανεπιστήμια, έρευνα, δημόσιες υπηρεσίες και νεοφυείς επιχειρήσεις), αρχή προσθετικότητας ΑΠΕ κατά ζώνη με αναλογική αποθήκευση ενέργειας, και χωροταξικό μοντέλο ζωνών με δυνατότητα κήρυξης «Ψηφιακού Κορεσμού» στην Αττική και κίνητρα σε περιοχές Δίκαιης Μετάβασης.
3. Εισαγωγή Ρητρών Ψηφιακής Κυριαρχίας σε κάθε νέα αδειοδότηση — φορητότητα δεδομένων, ευρωπαϊκή δικαιοδοσία κρίσιμων δεδομένων, σχέδια γεωπολιτικής ανθεκτικότητας — σε ευθυγράμμιση με το πρόσφατο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τεχνολογική κυριαρχία.
4. Θεσμοθέτηση Ρητρών Ενεργειακής Ευελιξίας για εγκαταστάσεις άνω των 50 MW, μετατρέποντας τα data centers από παθητικούς καταναλωτές σε ελεγχόμενα στοιχεία ευστάθειας του ενεργειακού συστήματος.
5. Σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου Πόρων και Υπολογιστικής Ισχύος με διαφάνεια σε πραγματικό χρόνο, υποχρεωτική δημοσιοποίηση κατανάλωσης και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς συμμόρφωσης.

Πηγή